บทความ 08 · อ่านประมาณ 8 นาที
หนี้ดี หนี้เสีย แยกอย่างไร ทดสอบตัวเลขก่อนกู้ลงทุน
ในบทความนี้
พ่อรวยสอนลูก ฉบับครบรอบ 25 ปี ชวนผู้อ่านตั้งคำถามว่าหนี้ที่มีอยู่เป็นหนี้ดีหรือหนี้เสีย แต่หนังสือไม่ได้ให้สูตรละเอียดว่าหนี้แบบไหนดี
คำว่า "หนี้เสีย" ในภาษาไทยยังมีอีกความหมาย คือหนี้ที่ผิดนัดชำระจนธนาคารจัดเป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) เพื่อไม่ให้สับสน บทความนี้จึงใช้กรอบที่ชัดกว่า คือแยกหนี้ตามสิ่งที่เงินกู้ไปซื้อ
สองกลุ่มของหนี้
หนี้เพื่อบริโภค เงินกู้ที่ใช้ซื้อของหรือบริการเพื่อใช้เอง เช่น บัตรเครดิตที่รูดซื้อของใช้ สินเชื่อส่วนบุคคลเพื่อท่องเที่ยว หรือรถที่ใช้ส่วนตัว สิ่งที่ซื้อมาไม่ได้สร้างเงินมาจ่ายคืน
หนี้เพื่อสร้างรายได้ เงินกู้ที่ใช้ซื้อสินทรัพย์หรือลงทุนในสิ่งที่คาดว่าจะสร้างรายได้ เช่น อสังหาฯ ให้เช่า หรือเงินทุนหมุนเวียนธุรกิจ
ไม่มีกลุ่มไหนดีหรือแย่โดยอัตโนมัติ หนี้เพื่อบริโภคบางก้อนสมเหตุสมผล เช่น กู้ซื้อรถที่จำเป็นต้องใช้ทำงาน ถ้าผ่อนไหวและไม่กินเงินสำรอง ส่วนหนี้เพื่อสร้างรายได้ก็อาจกลายเป็นภาระหนักได้ ถ้ารายได้จากสินทรัพย์ไม่พอจ่ายค่างวดและค่าใช้จ่าย
สิ่งที่ต้องดูเสมอ ไม่ว่าเป็นหนี้กลุ่มไหน
- ค่างวดและค่าใช้จ่ายที่ตามมา จ่ายจากแหล่งไหน และยังเหลือเงินพอใช้ชีวิตไหม
- ถ้ารายได้ลด ห้องว่าง หรือดอกเบี้ยขึ้น ยังจ่ายไหวไหม
- ถ้าไม่ไหว มีทางออกอะไร เช่น ขาย ปรับเงื่อนไข หรือเติมเงินเอง และทางออกนั้นมีต้นทุนเท่าไร
Leverage คืออะไร
leverage คือการใช้เงินกู้เพื่อซื้อสินทรัพย์ที่ใหญ่กว่าเงินของตัวเอง
leverage จะเพิ่มผลตอบแทนต่อเงินที่เราใส่เองได้ ก็ต่อเมื่อผลตอบแทนจากสินทรัพย์ หลังหักค่าใช้จ่ายของสินทรัพย์แล้ว สูงกว่าต้นทุนการกู้ (ดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียม) จริง ถ้าผลตอบแทนต่ำกว่าต้นทุนการกู้ leverage จะทำให้ผลลัพธ์แย่ลง และไม่ว่าสินทรัพย์จะให้ผลหรือไม่ ค่างวดต้องจ่ายทุกเดือน
ทดสอบด้วยตัวเลข: ตัวอย่างคอนโดปล่อยเช่า
ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ ค่างวดไม่ได้คำนวณจากอัตราดอกเบี้ยจริง ใช้เพื่อให้เห็นวิธีคิด
- ค่าเช่า 12,000 บาท/เดือน
- ค่างวด 11,000 บาท/เดือน (รวมดอกเบี้ยและเงินต้น)
- ค่าส่วนกลาง 1,200 บาท/เดือน
กรณีที่ 1: มีผู้เช่าครบ 12 เดือน
12,000 − 11,000 − 1,200 = −200 บาท/เดือน
แม้ห้องจะมีคนเช่าตลอดปี เงินสดยังติดลบเล็กน้อย
กรณีที่ 2: ห้องว่าง 2 เดือนต่อปี
- รับค่าเช่า 10 เดือน = 120,000 บาท/ปี
- จ่ายค่างวด 132,000 + ค่าส่วนกลาง 14,400 = 146,400 บาท/ปี
- สุทธิ −26,400 บาท/ปี หรือเฉลี่ย −2,200 บาท/เดือน
กรณีที่ 3: ห้องว่าง 2 เดือน และค่างวดเพิ่มเป็น 12,000 บาท
- 120,000 − 144,000 − 14,400 = −38,400 บาท/ปี หรือเฉลี่ย −3,200 บาท/เดือน
ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าซ่อมแซม ค่าเฟอร์นิเจอร์ ภาษีเงินได้จากค่าเช่า และภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งจะทำให้ตัวเลขแย่ลงอีก
อ่านผลทดสอบอย่างไร
เงินสดติดลบต้องมีคนจ่าย ถ้าเงินเหลือจากงานประจำคือเดือนละ 2,000 บาท (แบบตัวอย่างใน บทความงบการเงินส่วนบุคคล) กรณีที่ 3 ซึ่งติดลบ 3,200 บาท จะขาดเพิ่มอีก 1,200 บาทต่อเดือน หากไม่มีเงินจากทางอื่นมารองรับ และถ้ารายได้หลักสะดุดพร้อมกัน สถานการณ์จะตึงเร็วมาก
เงินสำรองที่มากพอ ไม่ได้แปลว่าการลงทุนคุ้ม เงินสำรองช่วยให้รับมือช่วงติดลบได้นานขึ้นเท่านั้น ส่วนการลงทุนจะคุ้มหรือไม่ ต้องประเมินแยก เช่น ผลตอบแทนรวมตลอดระยะเวลาที่ถือ เทียบกับต้นทุนการกู้ ค่าใช้จ่ายทั้งหมด ภาษี และความเสี่ยงที่ราคาอาจไม่ขึ้น
เงินต้นไม่ใช่ค่าใช้จ่ายทางบัญชี แต่ยังเป็นเงินสดที่ต้องจ่าย ค่างวดส่วนหนึ่งเป็นเงินต้นที่ลดหนี้ลง แต่ในแต่ละเดือนเราก็ยังต้องมีเงินสดจ่ายเต็มจำนวน
ลองทำ Stress test ก่อนกู้เพื่อลงทุน
- ทดสอบอย่างน้อยสามกรณี: ปกติ รายได้ลดหรือห้องว่าง และต้นทุนเพิ่ม
- แยกเงินเผื่อความเสี่ยงของการลงทุนออกจากเงินสำรองจำเป็นของครอบครัว แล้วคำนวณว่ารองรับกรณีแย่ได้กี่เดือน
- รวมค่างวดก้อนใหม่เข้ากับภาระหนี้เดิม แล้วดูว่าเงินเหลือรายเดือนยังเป็นบวกไหม
- เทียบผลตอบแทนที่คาดหลังหักค่าใช้จ่ายกับต้นทุนการกู้
- อ่านเงื่อนไขสัญญา โดยเฉพาะอัตราดอกเบี้ยหลังช่วงโปรโมชันและค่าปรับไถ่ถอนก่อนกำหนด
- คิดทางออกไว้ก่อน ถ้าไม่เป็นตามแผน จะขาย ปรับค่าเช่า หรือเติมเงินเอง
ซ้อมก่อนใช้เงินจริง
ในเกม CASHFLOW ผู้เล่นตัดสินใจเรื่องกู้ซื้อสินทรัพย์บ่อย และเห็นทันทีว่าค่างวดใหม่ทำให้กระแสเงินสดรายเดือนเปลี่ยนไปอย่างไร รวมถึงผลเมื่อเจอเหตุการณ์ตกงานในจังหวะที่ภาระหนี้สูง การเห็นผลในเกมช่วยให้ถามคำถามที่ถูกก่อนเซ็นสัญญาจริง
คำถามที่พบบ่อย
หนี้บ้านที่อยู่เองเป็นหนี้ดีไหม
บ้านที่อยู่เองไม่ได้สร้างเงินมาจ่ายหนี้ จึงจัดเป็นหนี้เพื่อบริโภคในกรอบนี้ แต่การกู้ซื้อบ้านอาจเป็นการตัดสินใจที่สมเหตุสมผลได้ ถ้าค่างวดไม่ทำให้เงินเหลือรายเดือนและเงินสำรองตึงเกินไป อ่านเพิ่มใน สินทรัพย์กับหนี้สิน
ควรกู้ได้สูงสุดเท่าไร
ไม่มีตัวเลขเดียวที่เหมาะกับทุกคน วงเงินที่ธนาคารอนุมัติไม่ได้แปลว่าเป็นวงเงินที่เรารับไหวในกรณีแย่ ใช้การทดสอบข้างบนประกอบเสมอ
