บทความ 04 · อ่านประมาณ 6 นาที
Rat Race คืออะไร ทำไมรายได้เพิ่มแต่เงินเหลือเท่าเดิม
ในบทความนี้
ปีที่แล้วเงินเดือนขึ้น ปีนี้ได้โบนัส แต่สิ้นเดือนเงินในบัญชีก็ยังเหลือพอ ๆ กับเมื่อสามปีก่อน
ถ้าคุณคุ้นกับความรู้สึกนี้ คุณอาจกำลังวิ่งอยู่ในสิ่งที่ พ่อรวยสอนลูก เรียกว่า Rat Race
Rat Race คืออะไร
คำนี้มาจากภาพหนูวิ่งในวงล้อ วิ่งเร็วขึ้นแค่ไหนก็ยังอยู่ที่เดิม
ในหนังสือ Robert Kiyosaki อธิบายว่าวงจรนี้เกิดจากอารมณ์สองแบบ ความกลัวทำให้เราต้องไปทำงานเพื่อจ่ายบิล ความอยากทำให้เราใช้เงินที่หามาได้ไปกับสิ่งใหม่ ๆ พอรายได้เพิ่ม รายจ่ายก็เพิ่มตาม วงจรจึงไม่จบ
ในเกม CASHFLOW ผู้เล่นทุกคนเริ่มที่วง Rat Race และออกได้เมื่อรายได้จากสินทรัพย์มากกว่ารายจ่ายรวมต่อเดือนเท่านั้น
อาการ: รายได้เพิ่ม เงินเหลือไม่เพิ่ม
เวลาเงินไม่พอ ข้อสรุปแรกที่มักนึกถึงคือ รายได้ยังน้อยไป จึงแก้ด้วยการหางานเสริม ขอขึ้นเงินเดือน หรือเปลี่ยนงาน
ข้อสรุปนี้อาจถูกก็ได้ ถ้ารายได้ไม่พอแม้แต่รายจ่ายจำเป็น เช่น ค่าที่อยู่ อาหาร เดินทาง และหนี้ที่มีอยู่ การหารายได้เพิ่มคือทางแก้ที่ตรงจุด
แต่ถ้ารายได้เคยพอ แล้วเงินเหลือไม่ขยับแม้รายได้จะเพิ่ม ต้นเหตุอาจอยู่ที่อื่น และรายได้ที่เพิ่มมาก็อาจหายไปในเวลาไม่นาน
ตรวจดูให้ชัดว่าต้นเหตุคืออะไร
ลองดูตัวอย่างสมมตินี้
| ก่อนขึ้นเงินเดือน | หลังขึ้นเงินเดือน | |
|---|---|---|
| รายได้สุทธิต่อเดือน | 40,000 | 50,000 |
| รายจ่ายเดิม | 37,000 | 37,000 |
| ค่างวดรถคันใหม่ | – | 8,000 |
| ค่าใช้จ่ายตามไลฟ์สไตล์ที่เพิ่มขึ้น | – | 3,000 |
| เงินเหลือ | 3,000 | 2,000 |
รายได้เพิ่ม 10,000 บาท แต่เงินเหลือลดลง 1,000 บาท
ในตัวอย่างนี้ ถ้ามองแค่อาการ จะคิดว่ายังหาเงินได้ไม่พอ แต่ตัวเลขบอกว่าต้นเหตุคือ ภาระผูกพันรายเดือนที่เพิ่มขึ้นทันทีที่รายได้ขึ้น โดยเฉพาะค่างวดที่ต้องจ่ายต่อเนื่องหลายปี
ภาระแบบนี้น่ากังวลกว่ารายจ่ายจุกจิก เพราะลดได้ยาก ถ้ารายได้สะดุดในอนาคต ค่างวดก็ยังต้องจ่ายเท่าเดิม
สามจุดที่ควรตรวจก่อนหารายได้เพิ่ม
1. สัดส่วนภาระผูกพันต่อรายได้
รวมค่างวดทุกอย่างที่ต้องจ่ายทุกเดือน แล้วเทียบกับรายได้สุทธิ ถ้าสัดส่วนนี้ขยับขึ้นทุกครั้งที่รายได้ขึ้น นั่นคือสัญญาณของวงจรนี้
2. รายได้ที่เพิ่มไปอยู่ตรงไหน
ลองย้อนดูรายได้ส่วนที่เพิ่มในปีที่ผ่านมา ว่ากลายเป็นอะไร ของใช้ ค่างวด หรือการออมและลงทุน
3. ฝั่งสินทรัพย์ขยับไหม
ในงบดุล มีอะไรที่นำเงินเข้ามาเพิ่มขึ้นไหม หรือมีแต่ของใช้ที่มูลค่าลดลงตามเวลา
วิธีแก้ที่ตรงจุด
- ตั้งกติกาให้ตัวเองล่วงหน้า เช่น รายได้ที่เพิ่มขึ้นแต่ละครั้ง แบ่งส่วนหนึ่งไปเงินสำรองและการลงทุนก่อนปรับไลฟ์สไตล์ สัดส่วนเท่าไรขึ้นกับภาระของแต่ละคน
- ก่อนสร้างภาระผูกพันใหม่ ลองถามว่า ถ้ารายได้หายไปสามเดือน ยังจ่ายสิ่งนี้ไหวไหม
- ค่อย ๆ สร้างฝั่งสินทรัพย์ที่ให้กระแสเงินสด แม้จะเริ่มจากจำนวนน้อย ข้อนี้ใช้เวลา และสินทรัพย์ทุกชนิดมีความเสี่ยงและต้นทุนของมันเอง (ดู Passive income และอิสรภาพทางการเงิน)
การหารายได้เพิ่มยังสำคัญ แต่จะได้ผลเมื่อโครงสร้างรายจ่ายไม่ดูดส่วนที่เพิ่มไปจนหมด
คำถามที่พบบ่อย
ทุกคนที่มีเงินเดือนอยู่ใน Rat Race ไหม
ไม่จำเป็น คำนี้หมายถึงสภาพที่รายจ่ายวิ่งตามรายได้จนไม่มีส่วนเหลือไปสร้างสินทรัพย์ คนมีเงินเดือนที่ออมและลงทุนอย่างสม่ำเสมอก็ไม่ได้อยู่ในสภาพนี้
ต้องลาออกจากงานถึงจะออกจาก Rat Race ได้ไหม
ไม่ต้อง หน้า FAQ ของ The Rich Dad Company ตอบไว้ว่าควรทำงานต่อไประหว่างสะสมสินทรัพย์
จะรู้ได้อย่างไรว่าตัวเองอยู่ตรงไหน
เริ่มจากทำงบการเงินส่วนบุคคล ตามขั้นตอนใน บทความนี้
